20 жніўня 2025 г. супрацоўнікі Занальнага дзяржаўнага архіва ў г. Полацку сталі сведкамі трагічных старонак гісторыі, наведаўшы месца раскопак, дзе было выяўлена масавае пахаванне жыхароў Полаччыны, па-зверску знішчаных нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Гэта паездка стала не проста экскурсіяй, а апусканнем у атмасферу жаху і бесчалавечнасці, якія панавалі на акупаваных тэрыторыях. Прадстаўнік пракуратуры Полацкага раёна падрабязна расказаў пра мэтанакіраваную і жорсткую палітыку акупантаў, накіраваную на генацыд беларускага народа. Ён падкрэсліў маштабы трагедыі, якая разгарнулася на беларускай зямлі, дзе нацысты ажыццяўлялі планамернае знішчэнне мірных грамадзян.
Уражлівым і балючым пацвярджэннем гэтых слоў сталі асабістыя рэчы загінуўшых, знойдзеныя ў працэсе раскопак. Гэтыя сціплыя прадметы, якія калісьці належалі жывым людзям, цяпер служылі маўклівымі сведкамі зверстваў акупантаў і аб страчаных жыццях.
Па папярэдніх дадзеных, пахаванне адносіцца да 1941 года - перыяду, калі нацысты ў першую чаргу нішчылі савецкіх камуністаў і прадстаўнікоў інтэлігенцыі. Знішчэнне гэтых сацыяльных груп было часткай плана па пазбаўленні беларускага народа яго культурнага і палітычнага патэнцыялу.
Візіт на месца раскопак стаў важным напамінам аб неабходнасці захавання гістарычнай памяці аб трагедыі Вялікай Айчыннай вайны і аб недапушчальнасці паўтарэння падобных злачынстваў у будучыні.
Супрацоўнікі архіва, дакрануўшыся да гэтага болю, атрымалі магчымасць глыбей усвядоміць важнасць сваёй працы па захаванні і перадачы будучым пакаленням праўдзівай інфармацыі аб вайне, аб гераізме савецкага народа і аб страшным кошце, заплачаным за мір. Гэтая паездка ўмацавала разуменне таго, што забыццё ўрокаў гісторыі багата паўтарэннем трагедый.