Правядзенне абавязковай юрыдычнай экспертызы

Галоўным кіраваннем юстыцыі Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта праводзіцца абавязковая юрыдычная экспертыза нарматыўных прававых актаў мясцовых Саветаў дэпутатаў, выканаўчых і распарадчых органаў базавага тэрытарыяльнага ўзроўню Віцебскай вобласці.

Нарматыўны прававы акт – афіцыйны дакумент устаноўленай формы, прыняты (выданы) нарматворчым органам (службовай асобай) у граніцах яго кампетэнцыі або рэферэндумам з прытрымліваннем прадугледжанай заканадаўствам працэдуры, які накіраваны на ўстанаўленне, змяненне, афіцыйнае тлумачэнне, прыпыненне, аднаўленне, прадаўжэнне і спыненне дзеяння норм права як агульнаабавязковых правіл паводзін пастаяннага або часовага характару, разлічаных на індывідуальна не пэўны круг асоб і неаднаразовае прымяненне.

Так лакальных прававых актаў нарматворчых органаў, не дзейнікам абавязковай юрыдычнай экспертызе, датычацца ў тым ліку акты:

• акты, дзеянне якіх абмяжоўваецца нарматворчым органам (яго тэрытарыяльнымі органамі), падпарадкаванымі яму (уваходнымі ў яго склад, сістэму) арганізацыямі, у тым ліку ў выпадках, калі тэрытарыяльныя органы, падпарадкаваныя яму (уваходныя ў яго склад, сістэму) арганізацыі не вызначаны непасрэдна ў тэкстах такіх актаў;

• акты, якія распаўсюджваюць сваё дзеянне выключна на работнікаў нарматворчага органа (яго тэрытарыяльных органаў), падпарадкаваных яму (уваходных у яго склад, сістэму) арганізацый, а таксама на асоб, якія праходзяць службу (воінскую службу) у гэтых органах і арганізацыях, у тым ліку ў выпадках, калі гэтыя работнікі і асобы індывідуальна не вызначаны ў тэкстах такіх актаў;

• акты, якія прадугледжваюць стварэнне і (або) якія вызначаюць парадак дзейнасці структурных падраздзяленняў, камісій і іншых фарміраванняў нарматворчага органа (яго тэрытарыяльных органаў), падпарадкаваных яму (уваходных у яго склад, сістэму) арганізацый;

• акты, якія валодаюць адзнакамі, прызначанымі ў абзацах другім–чацвёртым сапраўднай часткі, аднак дзейнікі ў адпаведнасці з заканадаўствам сумеснаму прыняццю або ўзгадненню з дзяржаўным органам, які рэалізуе дзяржаўную палітыку ў пэўнай сферы грамадскіх дачыненняў;

• іншыя акты, якія валодаюць вышэйпаказанымі адзнакамі.

Пры гэтым дзеянне лакальных прававых актаў не павінна закранаць правы, свабоды і абавязкі іншых грамадзян і юрыдычных асоб.

Юрыдычная экспертыза не праводзіцца, а нарматыўныя прававыя акты вяртаюцца нарматворчаму органу, іх які прыняў або які накіраваў, калі:

• нарматыўны прававы акт не падлягае юрыдычнай экспертызе або ім прадугледжваецца ўнясенне змяненняў, прызнанне які страціў сілу акта, юрыдычная экспертыза якога раней не праводзілася;

• не выкананы парадак падрыхтоўкі праекта нарматыўнага прававога акта, яго прыняцця і напрамку на юрыдычную экспертызу (у тым ліку якія не прытрымліваліся ўстаноўленыя заканадаўствам патрабавання да зместу і афармленню нарматыўнага прававога акта і якія дадаюцца да яму дакументаў), а таксама праходжання нарматыўным прававым актам юрыдычнай экспертызы;

• нарматыўны прававы акт прадстаўлены дачасна да прыняцця (змянення) актаў большай юрыдычнай сілы, на адпаведнасць якой нарматыўны прававы акт падлягае адзнацы ў ходзе юрыдычнай экспертызы;

• нарматыўны прававы акт адгукаецца па ініцыятыве які накіраваў яго на юрыдычную экспертызу нарматворчага органа.

Ненарматыўныя (у тым ліку індывідуальныя) прававыя акты і лакальныя прававыя акты не падлягаюць юрыдычнай экспертызе і вяртаюцца нарматворчаму органу, іх які прыняў (які выдаў) або які накіраваў.

Нарматыўныя прававыя акты прадстаўляюцца для правядзення абавязковай юрыдычнай экспертызы не пазней трох рабочых дзён з дня, які ідзе следам за днём іх прыняцця пры дапамозе аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы, якая забяспечвае фарміраванне Нацыянальнага рэестра прававых актаў Рэспублікі Беларусь.

Абавязковая юрыдычная экспертыза нарматыўных прававых актаў праводзіцца на працягу 10 рабочых дзён.

Тэрмін правядзення юрыдычнай экспертызы можа прадоўжаны галоўным кіраваннем юстыцыі па рашэнні начальніка (намесніка начальніка) галоўнага кіравання юстыцыі:

• не больш чым на 10 працоўных дзён у выпадках:

• неабходнасці правядзення аналізу нарматыўнага прававога акта, які ўтрымлівае новыя падыходы да прававога рэгулявання ў пэўнай сферы грамадскіх дачыненняў;

• паступленні галоўнае кіраванне юстыцыі ліста нарматворчага органа, які ўтрымлівае матываваную просьбу аб неабходнасці прадаўжэння тэрміну правядзення юрыдычнай экспертызы нарматыўнага прававога акта, з указаннем прычын;

• у іншых выключных выпадках на падставе матываванай просьбы кіраўніка структурнага падраздзялення, якое ажыццяўляе юрыдычную экспертызу ў  галоўным кіраванні юстыцыі, або асобы, якая выконвае яго абавязку;

• не болей што на 15 рабочых дзён у выпадку, калі аб'ём нарматыўных прадпісанняў нарматыўнага прававога акта перавышае 25 старонак.

Галоўнае кіраванне юстыцыі мець права ўнесці ў нарматворчы орган прапанову аб неабходнасці дапрацоўкі нарматыўнага прававога акта пры дапамозе ўнясення ў рабочым парадку адпаведных змяненняў у рэквізіты і тэкст нарматыўнага прававога акта ў наступных выпадках:

• нязначная неадпаведнасць нарматыўнага прававога акта патрабаванням нарматворчай тэхнікі;

• неадпаведнасць нарматыўнага прававога акта ўстаноўленым у частках першай і другой пункта 2 артыкула 48 Закона крытэрыям адзнакі і наяўнасць у ім мерапрыемстваў, якія падлягаюць неадкладнай рэалізацыі, накіраваных на стабілізацыю сітуацыі ў эканоміцы, сацыяльнай сферы.

Пры згодзе кіраўніка (намесніка кіраўніка) нарматворчага органа з неабходнасцю ліквідацыі існуючых заўваг дапрацоўка нарматыўнага прававога акта ажыццяўляецца нарматворчым органам на працягу пяці рабочых дзён. Плынь тэрміну дапрацоўкі нарматыўнага прававога акта пачынаецца з рабочага дня, які ідзе следам за днём унясення Міністэрствам юстыцыі, галоўным кіраваннем юстыцыі ў нарматворчы орган прапановы аб неабходнасці дапрацоўкі нарматыўнага прававога акта.

Асноўнымі крытэрыямі адзнакі нарматыўнага прававога акта пры правядзенні абавязковай юрыдычнай экспертызы з'яўляюцца:

• адпаведнасць Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь;

• адпаведнасць нарматыўным прававым актам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, законам Рэспублікі Беларусь, іншым нарматыўным прававым актам большай юрыдычнай сілы па дачыненні да які ацэньваецца нарматыўнага прававога акта, у тым ліку які ўстанаўлівае патрабавання нарматворчай тэхнікі.

• заключэнне, якое ўтрымлівае абгрунтаваны вывад аб адпаведнасці нарматыўнага прававога акта ўстаноўленым заканадаўствам крытэрыям адзнакі і дапушчальнасці яго ўключэння ў Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь (станоўчае заключэнне);

• заключэнне, якое ўтрымлівае абгрунтаваны вывад аб неадпаведнасці нарматыўнага прававога акта ўстаноўленым заканадаўствам крытэрыям адзнакі і недапушчальнасці яго ўключэння ў Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь (адмоўнае заключэнне).

Для правядзення юрыдычнай экспертызы нарматыўныя прававыя акты прадстаўляюцца ў выглядзе электронных дакументаў пры дапамозе аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы па забеспячэнні нарматворчага працэсу (АІС "Нарматворчасць").

Да нарматыўных прававых актаў, якія накіроўваюцца для правядзення юрыдычнай экспертызы, у выглядзе электронных дакументаў дадаюцца:

• абгрунтаванне неабходнасці прыняцця нарматыўнага прававога акта;

• фінансава-эканамічнае абгрунтаванне да праекта нарматыўнага прававога акта.

Нарматворчымі органамі галоўнаму кіраванню юстыцыі ў рамках узаемадзеянні могуць быць дадзены іншыя дакументы, якія маюць значэнне для правядзення юрыдычнай экспертызы.

Нарматыўны прававы акт у выглядзе электроннага дакумента фарміруецца нарматворчымі органамі ў тэкставым рэдактары, які дазваляе забяспечыць фарміраванне Нацыянальнага рэестра прававых актаў Рэспублікі Беларусь, і дадаткова афармляецца ў фармаце Portable Document Format (PDF/A1 або PDF/A2).