Навіны

Сёння сумны дзень для Беларусі - даніна памяці жыхарам вёскі Хатынь, спаленай фашыстамі 81 год таму, - 22 сакавіка 1943 года.

Узгадваючы Хатынь, беларусы прыгадваюць тысячы іншых беларускіх вёсак, знішчаных нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

22 сакавіка 1943 года карнікі спалілі жыўцом і расстралялі амаль усіх жыхароў - 149 чалавек, у тым ліку 75 дзяцей.

Абгарэлы і паранены, Іосіф Камінскі прыйшоў у прытомнасць толькі позна ноччу, калі карныя атрады пакінулі вёску. Сярод цел аднавяскоўцаў ён знайшоў свайго сына Адама. Хлопчык быў смяротна паранены ў жывот, атрымаў моцныя апёкі. Ён сканаў на руках у бацькі. Іосіф Камінскі з сынам Адамам паслужылі прататыпамі знакамітага помніка ў мемарыяльным комплексе.

Іосіф Камінскі - адзіны дарослы жыхар Хатыні, з пакінутых у жывых пасля спалення вёскі.

Пасля спалення вёскі ацалелі ўсяго пяцёра дзяцей: Соф'я і Уладзімір Яскевіч, Віктар і Аляксандр Жалабковіч, Антон Бараноўскі.

 Злева направа трое выжыўшых дзяцей Хатыні: Віктар Жалабковіч, Соф'я Клімовіч і Уладзімір Яскевіч - жыхары вёскі Хатынь, якія цудам пазбеглі зверскай расправы ў гады Вялікай Айчыннай вайны, ля помніка закатаваным фашыстамі жыхарам Хатыні, 1984 год.

24 мая 2020 года памёр апошні сведка трагедыі Віктар Жалабковіч.

«Мне было відаць праз шчыліну, як карнікі падносілі каністры з бензінам і аблівалі сцены, падкідвалі сена. Саламяны дах успыхнуў імгненна. Усё загарэлася, затрашчала. Як жа ўсё крычалі! Словамі не перадаць. У дыме задыхаліся і плакалі дзеці. хлява і патрапілі пад шквал агню. Далёка сысці не атрымалася, упалі. Жалабковіч.

Хто ўдзельнічаў у расправе над мірнымі жыхарамі

Разам з галаварэзамі з карнага падраздзялення СС пад камандаваннем Оскара Дзірлевангера ў Хатыні дзейнічаў 118-й украінскі паліцэйскі батальён. Ён быў сфарміраваны на аснове парамілітарнага фарміравання - Букавінскага кураня Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў-млынароўцаў (забаронена ў РФ), створанага ў ліпені 1942 года.

У снежні 1942 года 118-ы батальён быў перакінуты ў Беларусь. Асноўная частка батальёна размясцілася ў гарадскім пасёлку Плешчаніцы Мінскай вобласці. Хоць асноўная задача 118-га батальёна на акупаванай тэрыторыі Беларусі заключалася ў барацьбе з партызанамі, ён удзельнічаў у карных аперацыях, пры якіх масава забівалі мірных жыхароў вёсак, расстрэльваючы іх ці спальваючы жыўцом.

Расправай у Хатыні камандаваў Рыгор Васюра - былы школьны настаўнік, затым старэйшы лейтэнант Чырвонай арміі. Пасля таго, як Васюра патрапіў у палон, ён пайшоў служыць немцам. Даслужыўся да пасады начальніка штаба 118-га паліцэйскага батальёна.

У лістападзе-снежні 1986 года ў Менску адбыўся працэс над Васюрай. Рашэннем ваеннага трыбунала Беларускай ваеннай акругі ён быў прызнаны вінаватым у злачынствах і прыгавораны да вышэйшай меры пакарання - расстрэлу.